TGRT ekranlarında yayınlanan, belgesel tadındaki Devr-i Âlem programının çekimleri kapsamında, program yapımcısı ve gazeteci İsmail Kahraman ile birlikte Taraklı’nın otantik sokaklarında, tarihî yapılarının ve geleneksel yaşam kültürünün izinde keyifli bir yolculuğa çıktık.

Bu gezinin benim için ayrı bir anlamı vardı. Taraklı’nın tarihî sokaklarını üç tekerlekli akülü motorumuzla adım adım dolaşarak İsmail Kahraman’a anlatmak ve ona farklı bir Taraklı deneyimi yaşatmak benim için büyük bir mutluluk oldu. Aynı zamanda bu, İsmail Kahraman’ın Taraklı sokaklarını bu şekilde gezdiği ilk deneyim oldu.

İlk durağımız, tarihî çınar ağacı ve hemen yanı başındaki tarihî çeşme oldu. Burada Taraklı’nın geçmişine dair ayrıntılı bilgilerimizi paylaştık. Ardından Yusufbey Mahalle Camii ve şadırvanında tarihî dokuyu ve mahalle kültürünü konuştuk.

Taraklı’nın geleneksel evlerinden biri olan Terzi Sadık Özen’in tarihî evinin hikâyesini de birlikte dillendirdik. Yusufbey Mahallesi’nin eski yolundan ilerleyerek tahta köprüden geçtik; Göynük Suyu’nun akışını seyrederek geçmişin izlerini bugünün gözleriyle takip ettik.

Taraklı’nın geçmişteki üretim ve yaşam kültürünü anlatırken, değirmen suyundan elektrik üretildiğini, çamaşırhanelerin yani Taraklı tabiriyle “Doncak” kültürünün mahalle hayatındaki yerini de anlattık.

Yolculuğumuz bizi tarihî hamama ve Hamamönü Sokağı’na götürdü. Fenerli evin çevresinde ise Taraklı’nın doğal ve ekonomik hayatında önemli bir yeri bulunan dut ağaçlarından ipek böcekçiliğine, elma ve erik üretiminden geleneksel tarıma kadar pek çok konuyu konuştuk.

Ardından Rüştiye Meydanı ve Rüştiye Mektebi üzerinde durduk. Taraklı’nın eğitim tarihine dair hatıraları yad ettikten sonra rotamızı Yunuspaşa Camii’ne çevirdik.

Yunuspaşa Camii önünde, Yunuspaşa, Orhangazi ve Ankara caddelerinin burada kesişen yollarını anlattık. Bu bölgenin yalnızca ulaşım açısından değil, Taraklı’nın ticari ve sosyal hayatı açısından da taşıdığı öneme dikkat çektik.

Taraklı çarşısında ise geçmişten günümüze yaşatılan Ahilik kültürünü konuştuk. Esnaf geleneğinin, dayanışmanın ve komşuluk ilişkilerinin izlerini bugün de görmek mümkün.

Taraklı’nın lezzet mirası: Köpük helvası

Bu tarih yolculuğunun elbette bir de lezzet durağı vardı.

Taraklı’nın geleneksel lezzetlerinden köpük helvasının hikâyesini anlatmak üzere, eşim Ayşe Kömürcü, dört kuşaktır sürdürülen Kömürcü ailesi geleneğinden söz etti.

Kömürcü ailesi olarak dördüncü kuşak şeklinde devam eden köpük helvası imalatının, Taraklı’nın yalnızca damak tadı açısından değil, kültürel mirası bakımından da önemli bir değer olduğunu anlattı. Kuşaktan kuşağa aktarılan bu gelenek, Taraklı’nın geçmişten günümüze taşıdığı üretim kültürünün güzel örneklerinden biri.

Böylece sokaklarında tarihî evleri, camileri, çeşmeleri ve çarşı kültürünü anlattığımız Taraklı’nın, mutfağında ve geleneksel üretiminde yaşattığı lezzet mirasına da tanıklık ettik.

Yunuspaşa Camii’nin tarihini anlatırken, Taraklı’nın yetiştirdiği önemli isimlerden hattat Hafız Saim Özel’i de andık. Yaşadığı ve pek çok talebeye ders verdiği evini inceleyerek, Taraklı’nın sadece tarihî yapılarıyla değil, yetiştirdiği kültür ve sanat insanlarıyla da ne kadar zengin bir geçmişe sahip olduğunu bir kez daha gördük.

Bütün bu duraklarda aslında yalnızca bir sokakta yürümedik; Taraklı’nın hafızasında bir yolculuğa çıktık.

Bir çınarın gölgesinde geçmişi, eski bir çeşmenin başında mahalle kültürünü, ahşap evlerde geleneksel mimariyi, çarşıda Ahilik anlayışını, camilerde sanat ve medeniyetimizi, suyun akışında Taraklı’nın üretim hikâyesini, köpük helvasında ise kuşaktan kuşağa aktarılan lezzet ve emek kültürünü aradık.

Evliya Çelebi’nin izinde, Taraklı’nın sokaklarında gerçekleştirdiğimiz bu çekimler, bizim için aynı zamanda bir kültürel hafıza çalışması oldu. Geçmişten günümüze ulaşan değerleri kayıt altına almak, Taraklı’nın bilinmeyen veya unutulmaya yüz tutmuş hikâyelerini anlatmak ve bu güzellikleri daha geniş kitlelerle buluşturmak bizim için büyük bir sorumluluk.

Bu güzel gezi ve çekimlerde bizlere değerli katkılar sunan eski Belediye Başkanı Tacettin Özkaraman’a, emekli eğitimci ve yazar Ahmet İşsever’e, Esnaf Kredi ve Kefalet Kooperatifi Başkanı Ş. Nevzat Akay’a teşekkür ediyorum.

Ayrıca çekimlerimize havadan görüntüleriyle katkı sağlayan gazeteci dostum Metin Tabak’a da teşekkürlerimi sunuyorum.

Ve elbette Taraklı’nın tarihini, kültürünü, insan hikâyelerini ve geleneksel lezzetlerini ekrana taşıyan Devr-i Âlem programı yapımcısı İsmail Kahraman’a teşekkür ediyorum.

Taraklı’da bir kez daha gördük ki;

Bazı şehirler gezilmez, okunur. Bazı sokaklardan geçilmez, geçmişe açılan bir kapı gibi yürünür. Bazı lezzetler ise yalnızca tadılmaz; içinde kuşakların emeğini, hatırasını ve kültürünü taşır.

Taraklı da işte böyle bir şehir...

Her sokağında ayrı bir hikâye, her evinde başka bir hatıra, her çeşmesinde geçmişten bugüne akan bir zaman, her geleneksel lezzetinde ise nesilden nesile aktarılan bir emek var.

Evliya Çelebi’nin izinde Taraklı’da tarihe ve lezzete yaptığımız bu yolculuk, geçmişten geleceğe uzanan güzel bir hatıra olarak hafızalarımızda yerini aldı. 

-

KOCAELİ HABER PORTALI GAZETESİNDE YAYINLANAN HABER

EVLİYA ÇELEBİ’NİN İZİNDE TARAKLI’DA TARİHE VE LEZZETE YOLCULUK

EVLİYA ÇELEBİ’NİN İZİNDE TARAKLI’DA TARİHE VE LEZZETE YOLCULUK

Taraklı’nın hayatımda çok ayrı bir yeri ve önemi var.

Genç gazetecilik yıllarımda ilk kez Taraklı’ya geldim. Oradan Nallıhan’a geçtim. Yıllar boyunca Evliya Çelebi’nin izini takip ederek Anadolu’nun tarih ve kültür coğrafyasını araştırdım.

Daha sonra Taraklı’ya birkaç kez daha geldim. Gazeteci ve televizyoncu arkadaşım Şaban Vergül Bey ile birlikte Taraklı’yı yeniden keşfettik. Taraklı’nın âlimlerini, evliyalarını, türbelerini ziyaret ettik; Fatiha’larımızı okuduk. Tarihi konaklarını gezdik. Bir kez daha Evliya Çelebi’nin izinde Taraklı’daydık.

Sonraki gelişlerimizden birinde Gölpazarı üzerinden Taraklı’ya geldik. Dağların yemyeşil dokusu arasından ilerlerken Taraklı adeta bize “Hoş geldiniz” diyordu. Tarihi dokusu, ahşap konakları, sokakları ve tabiatıyla göz ve gönül ziyafeti sunuyordu.

Taraklı’da Evliya Çelebi’nin izinde vakıflar medeniyetimizi, tarih ve kültür mirasımızı araştırdık. Tarihi konaklarımızı belgelemek için çalışmalar yaptık, belgeseller çektik. Amacımız, geçmişten geleceğe bir kültür köprüsü kurmak ve bu mirasa tarihe not düşerek sahip çıkmaktı.

Bugün yine Taraklı’dayız.

Bu kez Nallıhan üzerinden, Göynük’ü takip ederek Taraklı’ya geldik. Yine Evliya Çelebi’nin izinde, tarihimizin ve kültürümüzün peşindeyiz.

Şimdi ise Taraklı’da çok özel bir mekândayız. Değerli gazeteci arkadaşım İzzettin Kömürcüoğlu ile sohbet ediyoruz.

Kömürcüoğlu ailesinin 1928’den beri sürdürdüğü helvacılık geleneğini dinleyecek, Taraklı’nın geçmişini, kültürünü, insanlarını ve unutulmaya yüz tutmuş değerlerini konuşacağız.

Elbette sohbetin sonunda meşhur helvasını da tadacağız.

Çünkü bizim için belgeselcilik sadece görüntü çekmek değildir.

İnsanı, mekânı, hatırayı, tarihi ve kültürü birlikte belgelemektir.

Evliya Çelebi’nin asırlar önce geçtiği yollardan bugün yeniden geçiyor, onun bıraktığı izleri takip ediyoruz.

Taraklı’da bir kez daha tarihe not düşüyor, zamana noterlik yapıyoruz.

Evliya Çelebi’nin izinde, Taraklı’da…

İsmail Kahraman

Belgeselci – Gazeteci

( Kaynak https://www.kocaelihaberportali.com/yazi/haber-1353.html )

BELGESELCİNİN NOT DEFTERİNDE YAYINLANAN MAKALEMİZ